18/4/15

20. ΜΕΤΑ-DAYTON ΒΑΛΚΑΝΙΑ, 1996



20. ΤΑ ΜΕΤΑ-DAYTON ΒΑΛΚΑΝΙΑ: ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
      Και εφέτος το διεθνοπολιτικό συνέδριο του Παντείου Πανεπιστημίου συγκέντρωσε στην Κέρκυρα πρόσωπα του διεθνούς ακαδημαϊκού και πολιτικού χώρου. Με την διερμηνεία που προσέφερε το τοπικό Πανεπιστήμιο έγινε ένα καλό βήμα συνεργασίας Παντείου και Ιονίου από το οποίο αμφότερα θα ωφεληθούν.
      Στο θέμα του Συνεδρίου, τα μετά-Dayton Βαλκάνια, η πρόκληση ετίθετο από την αρχή. Ποιος ο χρονικός ορίζοντας του "μετά"; Και πόσο το τραυματισμένο "πριν" θα απωθείτο στις υποσημειώσεις των εισηγήσεων; Χαρακτηριστικές των διαθέσεων φυγής προς το μέλλον οι εισηγήσεις του Ρουμάνου πρέσβη Ν. Μicu και του Βούλγαρου υφυπουργού I. Christof εις αναζήτηση της Ευρώπης, ως εάν η Ευρώπη να ήταν αλλού. Τόσο αλλού που ο Γ.Γ. του ΥΠΕΞ κ. Σ. Περράκης έθεσε το ερώτημα: "Ποιοί και πόσο θέλουμε ένα ενιαίο βαλκανικό χώρο;"
      Προς το παρόν, όμως, έχουμε να κάνουμε με το "παρόν" των Βαλκανίων των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων της πρώην ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Αυτοί θα παραμείνουν πρόσφυγες και μετά το Dayton. (To Dayton δεν καταπιάνεται με το σύνολο του Γιουγκοσλαβικού πόλεμου και έτσι δεν αφορά το σύνολο των προσφύγων). Όταν στον διάδρομο του συνεδρίου ερώτησα τον Γιουγκοσλάβο κ. P. Simic για την πιθανότητα επιστροφής, αυτός σχεδόν το απέκλεισε. Και, όμως, στον καταυλισμό προσφύγων (στο Λέσκοβατς), που επισκέφθηκα προ δεκαήμερου, υπήρχαν άνθρωποι που πίστευαν ότι θα επιστρέψουν έστω και με καμένα τα σπίτια τους ολοσχερώς.
      Όμως ο κ. P. Simic μου είπε και κάτι άλλο για το παρόν των Βαλκανίων. Μετά τα νομικά προηγούμενα, που ενθαρρύνθηκαν, μονομερώς δημιουργήθηκαν και διεθνώς αναγνωρίσθηκαν στον χώρο της πρώην ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, δεν βλέπει τον λόγο γιατί δυο εκατομμύρια Αλβανοί του Κοσόβου δεν θα πράξουν το ίδιο. Τα νομικά ερείσματα πλέον υπάρχουν και, όπως μου το έθεσε, "δεν είναι οι Αλβανοί της Αλβανίας που θέλουν το Κόσοβο αλλά οι Κοσοβάροι (και κυρίως οι εμιγκρέδες Κοσοβάροι των ΗΠΑ) που θέλουν την Αλβανία". Είναι ο κ. P. Simic (διευθυντής Ινστιτούτου Διεθνούς Πολιτικής του Βελιγραδίου), τον οποίο η Ομάδα Εργασίας Προληπτικής Δράσης των ΗΠΑ στην άκρως ενδιαφέρουσα αναφορά της για τα Νότια Βαλκάνια αναφέρει ως άνθρωπο του Βελιγραδίου που θα μπορούσε να προτείνει λύσεις στο Κόσοβο.
      Στην ενδιαφέρουσα αυτή αναφορά, που μοιράσθηκε από τον κ. B. Rubin εισηγητή του Συνεδρίου και υπεύθυνο της Ομάδας Εργασίας, διαβάζουμε για την παράλληλη δομή υπηρεσιών (παιδείας, υγείας κ.λ.π.) οργανωμένη στο Κόσοβο από το LDK (το κόμμα του Ιμπραήμ Ρουγκόβα) και το μποϋκοτάζ εναντίον κεντρικών υπηρεσιών. Διαβάζουμε ακόμη για την σταθερή θέση του LDK (με το οποίο συζήτησε η Ομάδα Εργασίας) για παθητική αντίσταση και τελική ανεξαρτησία του Κοσόβου. Και τα πράγματα μπερδεύονται λίγο πιο κάτω με τους Αλβανούς της FYROM που κατά την Ομάδα Εργασίας θα ενθαρρυνθούν να κάνουν το ίδιο, λόγω των στενών σχέσεων των δυο Αλβανικών πληθυσμών και λόγω παρεμφερών προβλημάτων. (Όπως δεν επιτρέπεται η λειτουργία του αλβανόφωνου Πανεπιστημίου στην Πρίστινα, έτσι και στο Τέτοβο της FYROM.) Όμως τότε, κατά το Αμερικανικό σενάριο, θα ανοίξουν και οι ορέξεις των Βαλκανικών γειτόνων.
     Στην ίδια αναφορά περιέχονται οι περιπέτειες μέλους της Αμερικανικής Ομάδας Εργασίας, που επόπτευσε την απογραφή της πληθυσμού της FYROM το 1994. Με έκπληξη αναφέρει (σχεδόν κάνει πλάκα) την περίπτωση Σλαβομακεδόνα χωρίς γνώση Τουρκικής να δηλώνει Τούρκος διότι είχε λάβει Τουρκικές υποσχέσεις. Με έκπληξη αναρωτιέται πώς ένα απλό στατιστικό γεγονός μιας απογραφής μεταβάλλεται στα Βαλκάνια σε έντονο πολιτικό γεγονός (οι Αλβανοί της FYROM για την ώρα διεκδικούν το συνταγματικό status ιδρυτικού έθνους του νεοσύστατου κράτους). Και βέβαια ένας Αμερικανός, που η χώρα του χαρακτηρίζεται ως "χωνευτήρι λαών" (μετά πάντως από το ολοκαύτωμα των Ινδιάνων), αδυνατεί να καταλάβει πόσο Βαλκάνια είναι τα Βαλκάνια (που πάντως υπήρξαν για αιώνες χωνευτήρι λαών - Ρήγας Φεραίος).
      Ένας που ταξιδεύει στην πρώην ενιαία Γιουγκοσλαβία εκείνο που παρατηρεί πρώτα είναι μια χώρα γεμάτη σύνορα. Το πολιτιστικό γεγονός μιας πληθώρας λαών και (συγγενικών) γλωσσών μετατράπηκε σε φόβο, πολιτική, πόλεμο και τελικώς σύνορα.
      Ο Αμερικανός C. Hitchens ερώτησε από του βήματος: "Όταν Κοσοβάροι πολίτες ή Σέρβοι αστυνομικοί σκοτώνονται στο Κόσοβο ποιά νομιμότητα θα δικάσει τους θύτες;" Η ερώτηση έχει μόνον θεωρητική άξια πλέον. Οι αρχές του Ελσίνκι θυμίζουν σκιάχτρο.
      Στις 14 Σεπτεμβρίου διεξάγονται εκλογές στην Βοσνία. Τι μπορεί να περιμένει η διεθνής κοινότητα μετά από τον αιματηρότερο εμφύλιο πόλεμο της Ευρώπης (που πολλοί, για να μην εκτεθούν, διστάζουν να τον ονομάσουν εμφύλιο). Για πόσο το ιδιότυπο Βοσνιακό μοντέλο μιας συνομοσπονδίας ανάμεσα σε μια ομοσπονδία κροατομουσουλμανική (με δυσκολίες τύπου Μόσταρ) και σε μια δημοκρατία σερβική  θα επιβιώσει; Κοινή κεντρική κυβέρνηση, ξεχωριστοί στρατοί και κάτι πάει να γίνει για κοινό πρωτάθλημα(...).
      Μια άλλη διάσταση στο Συνέδριο έδωσε ο Τούρκος διεθνολόγος H. Unal με την πρόταση σταδιακής προσέγγισης Ελλάδος και Τουρκίας. Και μια και χρειαζόμαστε την αμοιβαία κατανόηση (δεν είναι όλοι με το τουφέκι στο χέρι) ένας διάλογος ανάμεσα σε Πανεπιστήμια είναι επιβεβλημένος. Κι ας ξαναφέρνει το κύριο Τουρκικό επιχείρημα για Ελληνική κλειστή λίμνη στο Αιγαίο αν η Ελλάδα κάνει χρήση των 12 μιλίων (casus belli).
      To δίκαιο της θάλασσας (συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών, 1982) ορίζοντας το καθεστώς αβλαβούς διελεύσεως σε χωρικά ύδατα δεν αντιλαμβάνεται την έννοια της κλειστής θάλασσας. Θα άξιζε τον κόπο σε ένα τέτοιο διάλογο να διατυπωθούν από την Τουρκική πλευρά οι πραγματικές διεκδικήσεις όχι επί των χωρικών υδάτων αλλά επί της υφαλοκρηπίδας των νησιών και των πιθανών κοιτασμάτων πετρελαίου του Αιγαίου ώστε να γίνουν σαφέστεροι οι Τουρκικοί όροι. Διότι θα πρέπει κάποτε να πει η Τουρκική πλευρά: "Το δίκαιο της θάλασσας είναι με το μέρος σας, παρακαλούμε δώστε μας μπαξίσι". Και εμείς να τους δώσουμε (αν απελευθερώσουν τους πολιτικούς κρατούμενους). Σάμπως δεν θα δώσουμε το μεγαλύτερο μπαξίσι στην Αramco.
Ενημέρωση 4/9/1996, Αυγή 7/9/1996

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.