18/4/15

22. ΑΛΒΑΝΙΑ, Η ΦΥΣΑΛΙΔΑ ΕΣΠΑΣΕ, 1997



22. ΑΛΒΑΝΙΑ, Η ΦΥΣΑΛΙΔΑ ΠΟΥ ΕΣΠΑΣΕ
      "Όταν έσπασε η φυσαλίδα, οι καταθέτες όρμησαν σαν σμήνος για τα λεφτά τους και, όπως πάντα, έκαναν το πρόβλημα αληθινό." Αυτό δεν είναι ρεπορτάζ από την πολύπαθη γειτονική Αλβανία και τις τράπεζες και παρατράπεζες της. Είναι μια χιλιοειπωμένη ιστορία του 1907 σε μια από τις πολλές κρίσεις πίστης των ΗΠΑ (J.K. Galbraith - "Το Χρήμα").
      Η ιστορία του προηγούμενου αιώνα είναι διανθισμένη από τέτοιες πιστωτικές κρίσεις και ενίοτε ένοπλες καταλήψεις χρεοκοπημένων τραπεζών. "Τον 19ο αιώνα οι τράπεζες μπορούσαν να δημιουργηθούν χωρίς περιορισμό για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη και την κερδοσκοπία" (Galbraith). Οι καταθέσεις της αμερικανικής Ανατολής χρηματοδότησαν ιστορικά την αναπτυξιακή και κερδοσκοπική κατάκτηση της Άγριας Δύσης (π.χ. κατάκτηση και εκμετάλλευση νέων εδαφών, αφανισμός Ινδιάνων κ.ο.κ.).      Όσο συνεχιζόταν η επιτυχημένη πορεία προς την Άγρια Δύση η (τραπεζική) πίστη πήγαζε από την ευφορία των υψηλών αποδόσεων. Με την πρώτη, όμως, αναποδιά τα σμήνη των καταθετών ζητούσαν πίσω τις καταθέσεις τους, που ως γνωστόν μόνον κατά ένα μικρό ποσοστό ρευστού αποθέματος βρίσκονταν και βρίσκονται πάντα διαθέσιμες. Το σπάσιμο της τραπεζικής φυσαλίδας ήταν και είναι πάντα θέμα λίγων ωρών μετά τον πρώτο κλονισμό της πίστης. Τα καλασνικοφ της κάθε εποχής έπαιρναν και παίρνουν τον λόγο σε τέτοιες περιπτώσεις.
      Στην Αλβανική περίπτωση τον ρόλο της Άγριας Δύσης έπαιξαν το εμπόριο οπλών στην Βοσνία, η παραγωγή και το εμπόριο των ναρκωτικών, η παραβίαση των εμπάργκο και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος (και βεβαίως η άμεση υπεξαίρεση χρημάτων). Ο πόλεμος τελείωσε, τα εμπάργκο τελείωσαν, η συνεργασία με την ιταλική μαφία τελείωσε και οι υψηλές αποδόσεις τελείωσαν. Τα σμήνη των καταθετών έσπευσαν, αλλά δεν βρήκαν τα χρήματα τους. Τον λόγο πήραν τα καλασνικοφ. Γιατί, όμως, η Αλβανική κατάρρευση πήρε τόσο βίαιη και διαλυτική μορφή;
      Στην Αλβανία, λοιπόν, ο απόλυτος εκχρηματισμός υπήρξε πρωτοφανής ως προς τον χρόνο μέσα στον οποίο συντελέστηκε. Σπίτια πουλήθηκαν για να μετατραπούν σε καταθέσεις στο βωμό του αλβανικού Ελντοράντο, που υποσχόταν επιτόκια της τάξεως του 120%-130%  ετησίως. Και ο μόνος τομέας που χρηματοδοτήθηκε ήταν ο μαύρος (κατάμαυρος) τομέας που έχει εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις αλλά και εξαιρετική αβεβαιότητα και που δεν ακολουθείται από οικονομική ανάπτυξη και ανάπτυξη κεντρικών παρεμβατικών θεσμών, που, ίσως, θα έσωζαν την κατάσταση την ύστατη στιγμή.
      Ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας Σαλι Μπερισα σε προεκλογικές του ομιλίες (π.χ. σε μεγάλη συγκέντρωση στο Φιερι) παρότρυνε τους Αλβανούς πολίτες να εντείνουν αυτόν τον φρενήρη εκχρηματισμό. Η φυσαλίδα (που ορατή ή καλυμμένη αποτελεί την ουσία και του πιο εξελιγμένου σύγχρονου τραπεζικού - πιστωτικού συστήματος) έγινε για τα Αλβανικά δεδομένα ιδιαίτερα μεγάλη.
      Η διεθνής κοινότητα φαίνεται, τώρα, να επιθυμεί να καταβάλει το τίμημα (που ας το πούμε : δεν υπερβαίνει το ευτελές ακόμη και για τα εθνικολογιστικά μεγέθη της χώρας μας ποσό των 80-100 δισ. δρχ. και κατά άλλους υπολογισμούς είναι ακόμη μικρότερο). Ένα ερώτημα, όμως, πλανάται: Γιατί δεν το κατέβαλε εγκαίρως και πριν σωρευτεί εκτός του τιμήματος αυτού και το ανυπολόγιστο τίμημα των όσων συνέβησαν αυτές τις μέρες στην γειτονική χώρα. Το οποίο τίμημα αναπόφευκτα θα επωμισθεί η διεθνής κοινότητα με την μορφή της πιο απελπισμένης λαθρομετανάστευσης αλλά και με την μορφή κλυδωνισμών της πίστης σε  άλλες γνωστές φυσαλίδες της βαλκανικής γειτονιάς.
      Σύμφωνα με την άποψη ενός φίλου βορειοηπειρώτη, σήμερα στην Αλβανία καθιερώνεται ως αξιόπιστο και γενικά παραδεκτό μέσο πληρωμής το όπλο. Είτε το δίνεις ως ρευστό χρήμα για να πάρεις το αγαθό της αρεσκείας σου είτε το προτάσσεις και αποσπάς το αγαθό της αρεσκείας σου. Και έπεται συνεχεία.
Ενημέρωση 19/3/1997

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.