18/4/15

62. ΚΡΑΤΟΣ, ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΤΡΟΜΟΚΡ., 2002



62. ‘ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ’ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ
      Στην πολιτική θεωρία και πρακτική υπάρχουν, χονδρικώς, δύο διακριτοί άξονες σκέψης. Ο ένας διαλαμβάνει την αντίθεση δεξιάς – αριστεράς κι ο άλλος την αντίθεση εξουσίας – αντιεξουσίας. Η περί τρομοκρατίας σημερινή συζήτηση διεξάγεται επί του πρώτου άξονα, αφήνοντας έξω τον δεύτερο. Κι όμως, η τρομοκρατία, πριν χαρακτηρισθεί αριστερή ή δεξιά ή οτιδήποτε άλλο, είναι μορφή υπέρτατης εξουσίας και ως τέτοια, κυρίως, πρέπει να συζητείται.  
      Η τρομοκρατία, ιδιωτική ή κρατική, ήταν, είναι και θα είναι μορφή υπέρτατης εξουσίας. (Η θεσμική εξουσία, κατά τον βαθμό που ελέγχεται από τους θεσμούς, είναι σαφώς υποδεέστερη εξουσία.) Η τρομοκρατία τιμωρεί, χωρίς να αντλεί από πουθενά την σχετική νομιμότητα και χωρίς να χρειάζεται να λογοδοτήσει κάπου. Δικάζει με βάση το δίκαιο ενός λόγου παραληρηματικού (π.χ. περί αδικίας και δικαιοσύνης, περί εθνικοφροσύνης και προδοσίας, χωρίς αρχή, μέση και τέλος) και εκτελεί τις αποφάσεις της χωρίς να προβλέπει οιοδήποτε ένδικο μέσο εφέσεως υπέρ του καταδικασθέντος. Αυτά, όμως, τα χαρακτηριστικά της απόλυτης αυθαιρεσίας είναι τα χαρακτηριστικά που αποφασίσαμε εδώ και πολύ-πολύ καιρό να τα εντάξουμε στην κατηγορία του κοινού εγκλήματος, αρνούμενοι ουσιαστικά να διαλεχθούμε με την αυτοδικία (και τα αντίθετα των οποίων επικαλούνται οι συλλαμβανόμενοι σήμερα τρομοκράτες για να τύχουν ανθρωπιστικής μεταχείρισης).
      Η επανάσταση – γεννήτωρ και γέννημα της αριστεράς – είναι ένα εντελώς άλλο πράγμα. Η επανάσταση είναι η υπέρτατη αντι-εξουσία, χάρη στην οποία η ανθρωπότητα κάνει άλματα προς την ελευθερία και την ισότητα, στρεφόμενη κατά μιας εξουσίας παράγουσας αδικία και ανελευθερία. Η επανάσταση έχει λαϊκό έρεισμα (όχι παθητικό, άλλα ενεργό και συμμετοχικό). Αν, για οποιοδήποτε λόγο, το λαϊκό έρεισμα εκλείψει, τότε παύει και η επανάσταση. Μπορεί τότε – τίθεται το ερώτημα – να υπάρξει επαναστάτης; Επαναστάτης χωρίς επανάσταση; (Από το σινεμά ξέρουμε ότι μπορεί να υπάρξει επαναστάτης χωρίς αιτία. Επαναστάτης, όμως, χωρίς επανάσταση είναι ένα εντελώς άλλο πράγμα.)
      Η μειοψηφία, που οραματίζεται και συλλογάται μια πιο δίκαιη και ελεύθερη κοινωνία, είναι μια πολιτική πρωτοπορία. Από τον οραματισμό, όμως, ως την δράση υπάρχει το τεράστιο ‘αίμα των άλλων’ (του ομώνυμου μυθιστορήματος της Σιμόν Ντε Μποβουάρ) – όχι το δικό μας αίμα, αλλά των άλλων το αίμα: η διαρκής ερώτηση, η διαρκής αγωνία για τις συγκρουόμενες αξίες, τις συνεπαγόμενες θυσίες και την ουσιώδη λαϊκή νομιμότητα. Αν αυτό δεν το λάβεις υπ’ όψη σου, θεωρώντας ότι εσύ είσαι ο προνομιακός συνομιλητής της Ιστορίας και όχι των απλών δυστυχισμένων ή ευτυχισμένων ανθρώπινων υπάρξεων, τότε δεν είσαι παρά ένας δυνάμει υπέρτατος εξουσιαστής. Κάθε άνθρωπος που προνομιακώς συνομιλεί με την Ιστορία ή με όποια άλλη εξωγήινη οντότητα μπορεί να μετατραπεί σε υπέρτατο εξουσιαστή. 
      Εξετάζοντας την τρομοκρατία ως υπέρτατη εξουσία, μας είναι εντελώς δευτερεύον ή και αδιάφορο αν είναι αριστερή ή δεξιά. Η διεξαγόμενη σήμερα συζήτηση για τις εν γένει ευθύνες της Aριστεράς στην καλλιέργεια τρομοκρατικής συνείδησης δεν έχει κανένα ενδιαφέρον (παρά μόνον προπαγανδιστικό μιας συντηρητικής προπαγάνδας). Οι αυτόκλητοι υπερασπιστές της αριστεράς των τηλεοπτικών παραθύρων προδίδουν μάλλον συμπλεγματική συμπεριφορά ενοχής και πολιτικής σύγχυσης. Θα ήταν λυτρωτικό για όλους να σκεφθούμε ότι ο καθείς μας, ως απλός άνθρωπος (αριστερός ή δεξιός), μπορεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο να επιδείξει κάποτε παραβατική ή εγκληματική συμπεριφορά; Όσο υπάρχει άνθρωπος (αριστερός ή δεξιός) και όσο υπάρχει ανθρώπινη κοινωνία (καπιταλιστική ή σοσιαλιστική), το έγκλημα και η εν γένει παραβατική συμπεριφορά θα αποτελούν συστατικό τους μέρος. Αυτή είναι η τραγικότητα (και η ομορφιά) της ανθρώπινης φύσης: να μην εγκληματείς αν και μπορείς πρακτικώς να εγκληματήσεις – και όχι να μην εγκληματείς επειδή το έγκλημα είναι έξω από την (αριστερή ή όποια άλλη) φύση σου.
      Η κατά καιρούς αγιογράφηση της αριστεράς (από τους ίδιους τους αριστερούς, ξηρούς ή χλωρούς) οδηγεί, σχεδόν πάντα, σε ανιστόρητες κρίσεις και εκτιμήσεις. Κατά κάποιο τρόπο, ο κόσμος όλος χωρίζεται σε καλούς και κακούς και όλες οι αιτίες του κακού εντοπίζονται, αφεύκτως, στις δυνάμεις του κακού. Η τραγική φύση του ανθρώπου (αυτή που περιέγραψαν οι μεγάλοι τραγικοί και οι μεγάλοι μυθιστοριογράφοι) παραμένει terra incognita για τους αγιογράφους αυτούς. (Λένε: Τι θα πει πολύπλοκες εσωτερικές αντιφάσεις; Εμείς ξέρουμε μόνον τις εξωτερικές αντιφάσεις ανάμεσα σε μια βρωμερή πολιτική δύναμη και μια φωτοστεφανωμένη πολιτική δύναμη. Όλα τα άλλα συνιστούν προσπάθεια αποπροσανατολισμού από την από αμνημονεύτων χρόνων ιερή στοχοθεσία μας.)
      Η προηγηθείσα (ανίερη) προσέγγιση ουδόλως αρνείται το σενάριο της ευθείας ή έμμεσης εμπλοκής μυστικών και σκοτεινών δυνάμεων στην τρομοκρατική δράση. Όχι όμως επειδή σκέφτεται κανείς ποσοτικώς μετρήσιμα συμφέροντα για να βγάλει ‘αριστερά’ ή ‘δεξιά’ συμπεράσματα. Αλλά διότι, κάτω από την σχετική διαφάνεια της ανοικτής πολιτικής και του ανοικτού πολιτικού λόγου, στο κοινό σκοτάδι της υπέρτατης εξουσίας, είναι εύκολο, σχεδόν αναπότρεπτο, να συναντηθούν κάποια στιγμή οι δυνάμεις της τρομοκρατίας, των μυστικών υπηρεσιών, του εγκληματικού υποκόσμου και των εχόντων την έφεση να εκτελούν εν ψυχρώ και να χαφιεδίζουν ακόμη και τα αδέρφια τους. (Και ίσως πρέπει να συμπεριλάβουμε σ’ αυτό το κοινό σκοτάδι και τους δημοσιογράφους-παπαγαλάκια – φρούτο των ημερών – που ηθελημένα ή αθέλητα παίζουν ένα ρόλο υπέρτατης εξουσίας.)
      Είναι επικίνδυνο να περιμένουμε, τώρα, το σκόρπισμα του σκοταδιού και των σκιών της δημοκρατίας να επιτευχθεί με αστυνομικές μεθόδους. Αν η εξάρθρωση της εταιρείας δολοφόνων με το ηρωικό όνομα είναι θέμα της αστυνομίας (και της θεσμικής εξουσίας), η εξάρθρωση της τρομοκρατίας και του εν γένει σκοταδιού της είναι θέμα περισσότερης, πολύ περισσότερης δημοκρατίας (και άλλης τόσης αντι-εξουσίας).     
Ενημέρωση 11/8/2002

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.