18/4/15

8. ΠΕΡΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ, 1995



8. ΠΕΡΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ ΚΑΙ ΧΑΒΑΛΕ
      Μετά την θεωρία περί εξέγερσης των δεκαεξάρηδων ήρθε η θεωρία των καταλήψεων του χαβαλέ κι έτσι... δέσαμε! Γιατί, όμως, οι μαθητές εξακολουθούν να προσέρχονται, όποτε προσέρχονται, στα μαθήματα τους;
      Ας δούμε τα πράγματα πως ήσαν δυο, τρεις, ή πέντε δεκαετίες πριν. Τότε που ο νέος προσδοκούσε από το σχολείο (το πολύ αντιδημοκρατικό, σχεδόν φασιστικής ιδεολογίας σχολείο) την κατοχύρωση τυπικών προσόντων για επαγγελματική αποκατάσταση. Τότε που σε πασάλειβαν με κόλλυβα και γράμματα της "Ελλάδος των Ελλήνων Χριστιανών".
      Τότε, το σχολείο αποτελούσε μέσο κοινωνικής ανέλιξης.  Έπαιρνες το απολυτήριο, το πτυχίο ή το δίπλωμα, το κατέθετες στο χρηματιστήριο των επαγγελμάτων και γινόσουν "κάτι". Κι άμα ήσουν και εθνικόφρων γινόσουν "κάτι παραπάνω" (με την απαραίτητη προσκόμιση του πιστοποιητικού Κ.Φ.). Κι ήταν τόσο σταθερός ο μετεμφυλιοπολεμικός ιστός της χώρας, ώστε με ένα χαρτί και ένα πιστοποιητικό στο χέρι την έβγαζες, σίγουρα, καθαρή (Greek dream's volema). Όσο για την γνώση, αυτή παρέμενε αυστηρά προσωπική υπόθεση του καθενός.
     Και πέρασαν τα χρόνια. Καταργήθηκαν τα ΤΕΑ κι αλλά πολλά. Τα πτυχία, πλέον, σταμάτησαν να σημαίνουν "κάτι". Εξασφαλίζουν μόνο ένα καλό κουάδρο σ' ένα κρυμμένο τοίχο του σπιτιού. Τίποτα άλλο. Γιατί, λοιπόν, οι μαθητές εξακολουθούν να προσέρχονται, όποτε προσέρχονται,  στα μαθήματα τους;
      Τρία τινά μπορεί να συμβαίνουν: 'Η το κουάδρο, ως κουάδρο, διαθέτει υψηλή αισθητική αξία. 'Η τα παιδιά της πληροφορικής εποχής είναι κακώς πληροφορημένα για την ανταλλακτική άξια των πτυχίων. 'Η το σχολείο, πλέον, μεταδίδει ουσιαστική και ωφέλιμη γνώση και άρα είναι χρήσιμο.
      Περί αισθητικής παρομοίων κουάδρων επιφυλάσσομαι να εκθέσω τις απόψεις μου μελλοντικώς. Η παραπληροφόρηση για την οριακή χρηστικότητα των πτυχίων πρέπει να αποδοθεί στην αδράνεια και εθελοτυφλία του νεοελληνικού ονείρου (γονέων και κηδεμόνων). Ας δούμε, όμως, τι συμβαίνει με την παρεχόμενη στο σημερινό σχολείο γνώση.
      Σε μια εποχή, που οι νέοι με τα δικά τους αισθητήρια αφουγκράζονται τον πυρηνικό και οικολογικό όλεθρο, που αφουγκράζονται τι θα πει Βοσνία και Ρουάντα, που βιώνουν τον κόσμο σαν ένα παγκόσμιο χωριό, οι νέοι αυτοί στριμώχνονται σε κρύες αίθουσες για να μάθουν ότι οι άνθρωποι γεννήθηκαν για να γεμίσουν χρονολογίες (μάθημα Ιστορίας) και ότι οι άνθρωποι γεννήθηκαν για να ασκούνται στον διαφορικό λογισμό εν είδη πρωινής γυμναστικής.
      Και οι χρονολογίες και ο διαφορικός λογισμός είναι άκρως ενδιαφέροντα πράγματα (ως αναλυτικά εργαλεία). Εκείνο που είναι άχρηστο ή και επικίνδυνο είναι ο κατακερματισμός της γνώσης σε μικρά κομμάτια του παζλ, χωρίς να μαθαίνεις το παιδί πως φτιάχνεται το παζλ (το παζλ της ζωής, το παζλ του κόσμου).
      "Το σχολείο διασπά την συνθετότητα του κόσμου σε ασύνδετα κομμάτια, διαμελίζει τα προβλήματα, χωρίζει ό,τι είναι πολυδιάστατο. Όσο τα προβλήματα περιπλέκονται, τόσο πιο ανίκανο εμφανίζεται να αντιμετωπίσει την συνθετότητα τους. Όσο προχωράει η κρίση, τόσο προχωράει και η ανικανότητα του να σκεφθεί την κρίση." (Εdgar Μorin κατά παράφραση).
      Αν κάτι μας δίδαξε η οικολογία, μέσα από τραγικά αδιέξοδα τα τελευταία χρόνια, είναι να σκεφτόμαστε οικολογικά (δηλαδή συνθετικά).  Η εκπαίδευση έχει την δική της οικολογία. Τα φυσικά, βιολογικά και κοινωνικά περιβάλλοντα, στα οποία η εκπαίδευση δρα, ασκούν την δική τους ανάδραση. Η αλληλεξάρτηση ανάμεσα στα διάφορα περιβάλλοντα και την εκπαίδευση αναδεικνύουν προβλήματα πολυπλοκότητας που μόνον η συνθετική σκέψη είναι ικανή να λύσει.
      Κι όμως, σε μια εποχή που οι νέοι καλούνται να αποφασίσουν ταυτόχρονα για τον εαυτό τους, την πόλη τους, την χώρα τους, την ήπειρο τους, τον πλανήτη τους "αυτό το σχολείο εξακολουθεί να ασχολείται με το φύλο του Οιδίποδα". Σε μια εποχή, που χρειάζεται ετοιμότητα σύνθεσης, δράσης και παρέμβασης, το σχολείο χάνεται στους δαιδάλους μιας πρόχειρης (του Υπουργείου Προχειρότητας και Θρησκευμάτων) ανάλυσης. Και μαζί του χάνονται κι οι νέοι.
      Ας οικολογικοποιησουμε, λοιπόν, το σχολείο όσο είναι καιρός. Όχι με μαθήματα ανώδυνης περιβαλλοντικής πατριδογνωσίας. Αλλά με τρόπους να σκεφτόμαστε διαφορετικά. Και, κυρίως, να σκεφτόμαστε.
      Και... η "ύλη του αναλυτικού προγράμματος" πώς θα βγει;
      Σςςςςςς! το σχολείο κοιμάται!
Αυγή 14/1/1995
Ενημέρωση 18/1/1995

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.