18/4/15

100. ΕΠΤΑΝΗΣ. ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΣΜΟΣ, 2015



100. Ο ΔΙΠΛΟΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΣΜΟΣ

      «Tα Ιόνια βρετανικό δώρο στον νέο βασιλέα, Γεώργιο Α΄» ήταν ένα ανθεκτικό στερεότυπο, το οποίο έχει πλέον αναθεωρηθεί ριζικώς και ριζοσπαστικώς. Ένα «δώρο» με τόσες ιδιοτελείς σκοπιμότητες δεν είναι δώρο αλλά κίνηση ματ στην γεωπολιτική σκακιέρα της εποχής. Κατήγγειλε τότε ο αγνός και κορυφαίος Ριζοσπάστης, Ιωσήφ Μομφερράτος, ότι, δια του εκλεκτού τής Αγγλίας, Γεωργίου Α΄, στην πραγματικότητα γινόταν μεταφορά της Προστασίας από την Κέρκυρα στην Αθήνα. Με τα λόγια του Παναγιώτη Πανά, μαθητή του Μομφερράτου, «επίστευεν (η Αγγλία) ότι ούτω πράττουσα θα κατώρθου να μεταφέρη τον αρμοστήν της από Κερκύρας εις Αθήνας, θέτουσα επί κεφαλής αυτού βασιλικόν στέμμα».
      Ο Γεώργιος Α΄, βασιλεύς Ελλήνων, υπήρξε Δανός πρίγκιψ. Η Δανία στήριζε και θα στήριζε την επιβίωσή της έναντι της ισχυρής γείτονος, Πρωσίας, στην Αγγλία (έρις δεκαετιών περί το Σλέσβιγκ-Χολστάιν).
      Η Ελλάς του Όθωνος είχε από ετών κατηγορηθεί για την αλυτρωτική και φιλο-ρωσική της πολιτική κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο (1853-56). Μετά την έξωση του Όθωνος, ουσιαστικά από το φιλο-αγγλικό κόμμα, η κοινή γνώμη της Ελλάδος εκφράσθηκε με διαδηλώσεις και δημοψήφισμα συντριπτικό υπέρ του δευτερότοκου υιού της βασίλισσας της Αγγλίας, Αλφρέδου – ο οποίος όμως εκωλύετο νομικώς να αναλάβει. Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, λόρδος Ράσελ, δήλωνε τότε στον Έλληνα πρέσβη στο Λονδίνο, Χαρίλαο Τρικούπη, ότι η Βρετανία θα παραχωρούσε τα Επτάνησα υπό τον όρο της τηρήσεως των διεθνών συνθηκών – εννοώντας βέβαια το βρετανικό δόγμα περί της ακεραιότητας της Τουρκίας. Τα αντι-βρετανικά αισθήματα των Ιονίων θα επισκιάζονταν από τα πολυπληθέστερα φιλο-βρετανικά μιας Ελλάδος προσαρτημένης στο βρετανικό άρμα.  
      Η «Ένωσις της Επτανήσου με την μητέρα Ελλάδα» με (κοινωνικό και πολιτικό) πρόγραμμα ή χωρίς πρόγραμμα δίχασε στα τέλη της δεκαετίας του 1850 τους Ιόνιους Ριζοσπάστες. Αποτέλεσε τον πάση θυσία στόχο όψιμων Ριζοσπαστών που, με κορυφαίο τον Ζακυνθινό Κωνσταντίνο Λομβάρδο, προέταξαν τον εθνικό σκοπό έναντι του κοινωνικού και πολιτικού. Οι οπαδοί του Λομβάρδου διαχώρισαν την θέση τους από τους «Αληθείς» Ριζοσπάστες του Μομφερράτου και του Ζερβού-Ιακωβάτου, κατηγορώντας τους ως αδιάφορους για την εθνική υπόθεση αλλά και ως «κομμουνιστές» και «σοσιαλιστές». (Είναι η πρώτη φορά που διατυπώνονται δημόσια οι συγκεκριμένοι όροι, και μάλιστα ως κατηγορίες επί εθνική μειοδοσία.) Συγχρόνως, μια σεβαστή μερίδα Ριζοσπαστών, όπως ο Πρωτο-ριζοσπάστης Γεράσιμος Λειβαδάς, προσχώρησε στο άμεσο ενωτικό αίτημα, χωρίς να υποστείλει την σημαία του κοινωνικού και πολιτικού προγράμματος.
      Οι «Αληθείς» Ριζοσπάστες, έναντι των λοιπών Ριζοσπαστών, παρέμειναν μια μικρή μειοψηφία, σταθεροί στις ιδέες της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας. Και αν και κατέχοντες εκείνο τον καιρό τις θέσεις του προέδρου και του αντιπροέδρου της Ιονίου Βουλής, και από τους πλέον ταλαιπωρηθέντες και διωχθέντες από το Αγγλικό καθεστώς, απείχαν από την τελική πράξη της Ένωσης και τους πανηγυρισμούς. Στις πρώτες μετά την Ένωση εθνικές εκλογές, ο υποψήφιος στην Κεφαλονιά Μομφερράτος έχασε από τον ανθυποψήφιό του, ο οποίος, διόλου τυχαίως, ήταν και ο διώκτης του κατά τον καιρό της Προστασίας. Ο Ζερβός-Ιακωβάτος δεν μετείχε καν στις εκλογές. (Είναι η μοίρα των αγνών αγωνιστών να βασανίζονται και να μένουν αδικαίωτοι, όπως και η μοίρα όσων προσκολλώνται στον εκάστοτε ισχυρό να επιπλέουν.)
      Αξίζει να σημειώσουμε με ενδιαφέρον ότι (σε αντίθεση με την ελεύθερη Ελλάδα, η οποία εστερείτο ιδεών) στα Ιόνια, κατά την διάρκεια των αγώνων των Ριζοσπαστών και μέχρι την Ένωση της 21ης Μαΐου 1864, εκφράσθηκε σε μικρογραφία όλο το φάσμα των πολιτικών ιδεών της λοιπής Ευρώπης και κυρίως της Ιταλίας και της Γαλλίας. Η προτεραιότητα του κοινωνικού ή του εθνικού πρωτείου μιας πολιτικής αλλαγής ήταν ένα ερώτημα που θα απασχολούσε επί πολύ τους Ευρωπαϊκούς λαούς. Άμεσες αντιστοιχίες στην συμπεριφορά των «Αληθών» Ριζοσπαστών στα Ιόνια μπορεί κανείς να συναντήσει την ίδια εποχή στο Ιταλικό Ρισορτζιμέντο και στην αποχή του Τζιουζέπε Ματσίνι – ο Μομφερράτος δήλωνε μαθητής του Ματσίνι – από την τελική φάση τής υπό τον Καβούρ Ιταλικής Ενοποίησης, η οποία επίσης εστερείτο κοινωνικού προγράμματος. 
Αυγή 23/5/2015
Ενημέρωση 20/5/2015

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.